Publieke Waarden en Risico’s

Publieke waardeOver definities en Robin Hood

by Jack P. Kruf

Vanuit de vele ontmoetingen met publieke leiders en gemeentesecretarissen in de laatste vijf jaar is er een (groeiende) persoonlijke overtuiging dat de interpretaties en definities van de termen ‘publieke waarde’ en hieraan gerelateerd ‘publiek risico’ in hoge mate uiteenlopend zijn geworden. Deze versnippering of diversificatie maakt een scherpe en gerichte dialoog tussen instellingen (zakelijk, media, non-profit, overheid en wetenschap) in het publieke domein – de samenleving en de natuurlijke omgeving gezamenlijk – meer dan moeilijk en zeer uitdagend.

De reden hiervoor is – algemeen beschouwd – de fragmentatie van de wetenschap, de segmentatie van het vakmanschap en de toenemende macht van de belangen-kolommen. Hier mijn pleidooi voor het gebruik van een standaard, gebaseerd op ISO 31000 en het wetenschappelijk werk van Mark Moore (Harvard Kennedy School). Beschouw dit als een bescheiden bijdrage vanuit mijn perspectief aan het terugbrengen van genoemde versnippering.

Publieke Waarde
Deze term wordt niet zo vaak gebruikt in combinatie met publieke sturing. Toch is de definitie van Moore zo adequaat en precies dat deze het in mijn ogen verdient om hierin een meer centrale plaats in te nemen. Uiteindelijk gaat publieke sturing over ‘de wijze van sturen naar’ publieke waarden. De richting, waarheen dus te sturen, is immers nogal belangrijk. Een proces zonder doel is als een rivier zonder oevers (lees: een moeras). Publieke doelen en waarden bevinden zich daarmee in het centrum der essentie van publieke sturing.

Mark Moore (1995) formuleert:

“Values are not only arbitrated by individuals within organization, networks or society as a whole itself but also as a collective, acting through the instrumentality of representative government. The collective of society is represented formally by the city council but in broader sense it could be communities or networks who has to be deliberating with one another that decide what the purposes of the public organizations, network or society will be.”

Vervolgens definiëren Benington en Moore  in 2011 publieke waarde als volgt:

“Public value’ is the value that government creates through its citizens and which citizens themselves value. It should be understood not simply as ‘what does the public most value’ but as ‘what adds most value to the public sphere?”

 

Publiek risico
De International Organization for Standardization (ISO) definieert ‘risico’ als ‘de combinatie van de waarschijnlijkheid van een gebeurtenis en haar consequentie (ISO 31000 en IEC 2002). Dit is inclusief de kans op zowel mogelijke positieve ale negatieve invloeden van zo’n gebeurtenis en de wijze waarop dit ingrijpt op de het vermogen van de organisatie om haar doelen te bereiken. In het kort:

Risico = het effect van onzekerheid op doelen

Knight (2010), voorzitter van het ISO 31000 commissie, die heeft gewerkt aan de standaarden en richtlijnen:

“Risk is all about uncertainty or, more importantly, the effect of uncertainty on the achievement of objectives. This new definition is clearly different from existing guidelines on the management of risk in that the emphasis is shifted from something happening – the event – to the effect of uncertainty on objectives. Every organization has objectives – strategic, tactical and operational – to achieve and, in order to achieve these objectives, it must manage any uncertainty that will have an effect on their achievement. The really successful organization … work on understanding the uncertainty involved in achieving their objectives and ensuring they manage their risks so as to ensure a successful outcome.”

Voordat Knight dit pad koos, legden Lynn Drennan en Allan McConnell (2007) reeds de relatie met publieke waarden  – gezien vanuit het rentmeester-perspectief van de overheid:

“Public Risk is the chance of something happening that will have an impact on Public Values.”

Bij de start van de discussies tussen gemeentesecretarissen op Europees niveau, de PRIMO Conferentie in Kopenhagen onder het Deens voorzitterschap van Allan Vendelbo, voormalig president van UDTE, werden publieke risico’s door Martin Fone en Peter Young (2005) gedefinieerd als:

“those pertaining to issues or processes that arise from the assertion of matters of public interest – those matters relating principally to the protection of rights, the balancing of interests, and the assurance of fairness in the political process.”

The Economist ondertreepte krachtig – en dit komt dichtbij de ISO definitie (in de podcast Special reports, 11 February 2010. Financial Risk) – de relatie tussen risico en doel (gekoppeld aan de analyses van de krediet crisis):

“Risk is a deviation from objective.”

 

Publiek risico als afwijking van nagestreefde publieke waarde
Uitgaande van de definities van Benington & Moore en ISO en de analyses van Fone, Drennan, McConnell, Young and the Economist, kunnen we de volgende vergelijking afleiden:

Publiek risico = het effect van onzekerheid op publieke waarde

Vanuit dit perspectief kan een publiek risico worden beschouwd als een afwijking van de nagestreefde (lees: in ons democratisch systeem gekozen) publieke waarde, zoals daar zijn veiligheid, sociale samenhang en stabiliteit, een project dat binnen tijd en budget moet worden gemanaged, optimale zorg voor onze jeugd, een goed klimaat voor ondernemers of een een natuurlijke omgeving die in balans is (lees: autonoom biodiverse). In feite alle zaken die burgers waarderen als het meest belangrijk.

Afwijkingen zijn dan cyber-aanvallen die de samenleving ontwrichten, een sociaal niet uitgebalanceerde wijk of buurt, budget-overschrijdingen c.q. verspilling van belastinggeld door niet haalbare strategie en beleid van de overheid, een gefragmenteerd zorg-systeem voor onze jeugd, suboptimale economische ontwikkeling door slechte samenwerking tussen overheid, onderwijsinstellingen en bedrijfsleven binnen regionale ontwikkelingsprogramma’s, het structureel verlies van natuurlijke habitats en biodiversiteit, vervuiling, armoede, verval.

Publieke waarden zijn in feite die waarden die beschreven zijn in programma’s van politieke partijen, waarop mensen in ons democratisch systeem op en voor stemmen, en die in feite zouden ingebed dienen te zijn in de strategische plannen van volksvertegenwoordigingen en besturen en vervolgens verankerd in de organisaties en stakeholders die deze waarden dienen.

De kunst is om de onzekerheden zo te managen dat de nagestreefde publieke waarden worden gerealiseerd. Er is de noodzaak dit te doen. In de genoemnde internationale conferentie werd geconcludeerd dat slechts 12 percent van de beleidsplannen effectief zijn en politieke programma’s in het algemeen 92% van de middelen missen om de geformuleerde doelen te realiseren, dat 25 procent van projecten ver over budget en tijd heengaan of zelfs nooit hun einddoel bereiken. Dus een meer effectief sturen naar doelen kan ons allen tot voordeel strekken.

Dus Publiek Risico Management is eigenlijk Publiek Waarden Management. Zoals boogschutters (zich) richten op hun doel, zo richten publieke leiders en algemeen directeuren van publieke organisaties zich op publieke waarden. Daarbij kunnen we leren, daarvan ben ik zeker, van de expertise van Robin Hood of Wilhelm Tell. Van hun drive, geheimen, vaardigheden en inzichten om vol doel te treffen.

.

Op zoek naar ondersteuning
Het is niet zo eenvoudig op bij het doel te komen, zo blijkt. Dit omdat ons sociaal systeem zeer complex is, de deelbelangen vaak groot en de onzekerheden substantieel. Public Risk Management Organisation (PRIMO) en Union des Dirigeants Territoriaux de l’Europe (UDITE)  – De Europese Vereniging van Gemeentesecretarissen – ontwikkelde 7 jaar geleden een dialoog-georiënteerde benadering en een samenwerking in een “care about good governance”-benadering.  Dit richt zich op het ontwikkelen van strategie-, beleids- en implementatie-processen vanuit het perspectief of gemeentelijke overheden om meer effectief te worden in het realiseren nagestreefde publieke waarden.

Beide verenigingen zijn gericht op het terugbrengen van onzekerheden door juiste opsporing en managen ervan. Met één enkel en gezamenlijk doel, namelijk het minimaliseren van publiek risico, zijnde de afwijking van het politiek nagestreefde en door de burgers gekozen publieke waarden.

.

Bibliografie & Artografie
Benington John & Mark H. Moore, 2011, Public Value: Theory & Practice. Palgrave MacMillan.

Drennan, Lynn and Allan McConnell, 2007, Risks and Crisis Management in the Public Sector. Routledge, Oxon, 249 pp.

Fone, Martin and Peter C. Young, 2005, Managing Risk in Public Organizations. Perpetuity Press, Leicester, 198 pp.

Moore, Mark H, 1995, Creating Public Value: Strategic Management in Government. Harvard University Press, 416 pp.

Foto door Louise G.S. Kruf©